Aile Hukuku Nedir?

Aile hukuku, aile birliğinin kurulmasından sona ermesine kadar geçen süreçte aile bireyleri arasındaki hukuki ilişkileri düzenleyen hukuk dalıdır. Temel kaynağı 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun aile hukuku hükümleri (m.118-494) olup; nişanlanma, evlilik, evliliğin genel hükümleri, mal rejimleri, boşanma, velayet, nafaka, soybağı, evlat edinme ve vesayet konularını kapsar.

Aile hukuku davaları, hem maddi sonuçları hem aile içi hassasiyetleri nedeniyle dikkatli bir hukuki çalışma gerektirir. Boşanma sürecinde tedbir nafakası, geçici velayet, aile konutu şerhi gibi ara işlemler; sonrasında ise mal paylaşımı, iştirak nafakası ve kişisel ilişki düzenlemeleri ayrı süreçler olarak gündeme gelir. Sürecin başında doğru strateji belirlenmesi, ileride çıkabilecek uyuşmazlıkları büyük ölçüde önler.

Aile Hukuku Hizmetlerimiz

Şahin Hukuk Bürosu olarak aile hukukunun çeşitli alanlarında müvekkillerimize danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktayız:

Anlaşmalı Boşanma

Eşlerin boşanma ve protokol konularında mutabık olduğu durumlarda boşanma protokolünün hazırlanması ve dava sürecinin yönetimi.

Çekişmeli Boşanma

Eşlerin anlaşamadığı durumlarda boşanma sebeplerinin ispatı, delillerin toplanması ve duruşmalarda temsil.

Velayet Davaları

Çocuğun üstün yararı ilkesi çerçevesinde velayet, kişisel ilişki kurma ve velayetin değiştirilmesi davalarında temsil.

Nafaka Davaları

Tedbir nafakası, yoksulluk nafakası, iştirak nafakası ile nafakanın artırılması, azaltılması ve kaldırılması davaları.

Mal Paylaşımı

Edinilmiş mallara katılma rejimi tasfiyesi, katkı payı alacağı, değer artış payı ve katılma alacağı davaları.

Tanıma ve Tenfiz

Yurt dışında verilen boşanma kararlarının Türkiye'de tanınması ve uygulanması süreçleri; özellikle Türk-Alman dosyalarda koordineli takip.

Aile Konutu Şerhi

Aile konutunun korunması, tapuda aile konutu şerhinin tesisi ve eş rızası gerektiren işlemlerde hukuki destek.

Soybağı ve Evlat Edinme

Babalık davası, soybağının reddi, tanıma, evlat edinme ve evlatlık ilişkisinin kaldırılması süreçleri.

Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Boşanma davası, eşlerden birinin yetkili Aile Mahkemesi'ne başvurması ile başlar. Türk Medeni Kanunu'nun 161-184. maddeleri arasında düzenlenen boşanma sebepleri özel ve genel sebepler olmak üzere iki ana grupta incelenir.

Özel Boşanma Sebepleri

Zina (TMK m.161): Eşlerden birinin sadakat yükümlülüğüne aykırı davranması. Hak düşürücü süre: öğrenme tarihinden itibaren 6 ay ve her halükarda 5 yıl.
Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (TMK m.162): Fiziksel veya psikolojik şiddet, eşin hayatına yönelik girişimler.
Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (TMK m.163): Eşin kişiliğine yakışmayan ve evlilik birliğine zarar veren davranışlar.
Terk (TMK m.164): Eşin haklı sebep olmaksızın evi terk etmesi ve en az 6 ay süre geçtikten sonra hâkim ihtarına rağmen dönmemesi.
Akıl hastalığı (TMK m.165): Tıbbi raporla belgelenen ve birlikte yaşamayı çekilmez kılan akıl hastalığı.

Genel Boşanma Sebepleri

Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m.166/1): Şiddetli geçimsizlik, güven kaybı, sürekli tartışmalar gibi sebeplerle birlikte yaşamın çekilmez hale gelmesi.
Anlaşmalı boşanma (TMK m.166/3): Eşlerin tüm konularda (mal paylaşımı, nafaka, velayet, tazminat) mutabık kalması; en az 1 yıllık evlilik şartı aranır.
Fiili ayrılık (TMK m.166/4): Daha önce reddedilmiş boşanma davasından sonra 3 yıldan fazla süredir ortak hayatın yeniden kurulamamış olması.

Mal Rejimi: Edinilmiş Mallara Katılma

1 Ocak 2002 tarihinden itibaren yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir (TMK m.218-241). Eşlerin evlilik birliği içinde edindikleri mallar, boşanma halinde kural olarak eşit paylaşılır. Mal rejiminin tasfiyesi, boşanma davasından ayrı bir dava ile veya boşanma davasında talep edilerek görülür.

Edinilmiş Mal Sayılan Değerler (TMK m.219)

Çalışmasının karşılığı olan edinimler (maaş, ücret, serbest meslek geliri)
Sosyal güvenlik veya yardım kurumlarının ödemeleri
Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar
Kişisel malların gelirleri (kira, faiz, temettü)
Edinilmiş malların yerine geçen değerler

Kişisel Mal Sayılan Değerler (TMK m.220)

Sadece eşin kişisel kullanımına ait eşyalar
Mal rejiminin başlangıcında eşe ait olan veya sonradan miras yoluyla ya da karşılıksız edinilen mallar
Manevi tazminat alacakları
Kişisel malların yerine geçen değerler

Nafaka Türleri

Aile hukukunda nafaka, farklı amaçlara hizmet eden ve farklı şartlara tabi olan birden çok türde karşımıza çıkar:

Tedbir Nafakası (TMK m.169): Boşanma davası süresince eş ve çocuklar için verilen, davanın açılmasıyla başlayan geçici nafaka.
Yoksulluk Nafakası (TMK m.175): Boşanma sonucu yoksulluğa düşecek olan eş lehine, kusurun ağırlığı dikkate alınarak süresiz olarak hükmedilen nafaka.
İştirak Nafakası (TMK m.182): Velayeti kendisine verilmeyen ebeveyn tarafından çocuğun bakım, eğitim ve sağlık giderlerine katkı için ödenen nafaka.
Yardım Nafakası (TMK m.364): Yoksulluğa düşmüş üstsoy, altsoy ve kardeşlerden istenebilecek nafaka.

Nafakaların artırılması, azaltılması ve kaldırılması ayrı davalar olup, şartların değişmesi halinde her zaman gündeme gelebilir.

Aile Hukuku Davalarında Süreç

Şahin Hukuk Bürosu olarak aile hukuku dosyalarında izlediğimiz aşamalar:

İlk Görüşme ve Değerlendirme Müvekkilin durumunun detaylı incelenmesi, belgelerin toplanması ve hukuki strateji belirlenmesi.
Dava Dilekçesinin Hazırlanması Talep edilen hususların açık biçimde belirtildiği, delillerin sunulduğu dilekçenin hazırlanması.
Davanın Açılması Yetkili Aile Mahkemesi'ne dava dilekçesinin sunulması ve harç-masrafın yatırılması.
Tedbir Talepleri Gerekli durumlarda tedbir nafakası, geçici velayet, aile konutu şerhi gibi talepler.
Yargılama Aşaması Duruşmalarda müvekkilin temsili, tanık ve bilirkişi delillerinin sunulması, beyanların yapılması.
Karar ve Sonrası Kararın takibi, gerekirse istinaf ve temyiz yollarının kullanılması, kararın icrası.

Çalışma Yaklaşımımız

Aile hukuku, aile içi hassasiyetler ile maddi taleplerin iç içe geçtiği bir alandır. Şahin Hukuk Bürosu olarak:

Dosya hazırlığında titizlik: Tanık beyanı, mesaj kayıtları, banka hareketleri gibi delillerin usulüne uygun şekilde hazırlanması.
Gizlilik: Aile hukuku dosyalarındaki kişisel bilgilerin gizliliği temel ilkemizdir.
Çocuğun yararı önceliği: Velayet ve nafaka konularında çocuğun üstün yararını esas alan yaklaşım.
Şeffaf bilgilendirme: Olası senaryolar, süreler ve maliyetler konusunda müvekkilin gerçekçi şekilde bilgilendirilmesi; sonuç vaadi vermeyiz.
Almanya bağlantısı: Köln'deki iş ortağımızla Türk-Alman aile hukuku dosyalarında (tanıma-tenfiz, sınır ötesi velayet) koordineli çalışırız.

Sıkça Sorulan Sorular

Anlaşmalı boşanma davası ne kadar sürer?

Anlaşmalı boşanma davaları, eşlerin tüm konularda (boşanma, velayet, nafaka, mal paylaşımı, tazminat) mutabık kalması ve en az 1 yıl evli olmaları durumunda genellikle tek celsede sonuçlanır. Dilekçenin verilmesinden itibaren 1-2 ay içinde duruşma günü verilir; mahkemenin iş yoğunluğuna göre süre değişebilir. Boşanma protokolünün hâkim tarafından uygun bulunması ve eşlerin duruşmada bizzat hazır bulunarak iradelerini açıklamaları gerekir. Hâkim, çocukların menfaatine aykırı gördüğü protokol hükümlerinde değişiklik isteyebilir; bu durumda eşlerin de kabul etmesi halinde dava sonuçlandırılır.

Velayet hangi durumlarda anneye, hangi durumlarda babaya verilir?

Velayet kararında esas alınan ilke "çocuğun üstün yararı"dır (TMK m.182, 336). Mahkeme; çocuğun yaşı, sağlığı, eğitim durumu, ebeveynlerin maddi-manevi durumu, çocukla olan ilişkileri, ebeveynlerin yaşam koşulları ve çocukla ilgilenme imkânları gibi pek çok faktörü değerlendirir. 0-6 yaş arası çocukların genellikle anneye verilmesi yönünde bir uygulama bulunsa da bu mutlak bir kural değildir. 7 yaşından büyük çocuklarda mahkeme çocuğun görüşünü de alır (uzman pedagog eşliğinde). Velayet kararı sonradan da değiştirilebilir; şartların önemli ölçüde değişmesi halinde velayetin değiştirilmesi davası açılabilir.

Boşanma sonrası mal paylaşımı nasıl yapılır?

1 Ocak 2002 sonrası evliliklerde edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır (TMK m.218 vd.). Bu rejimde evlilik süresince edinilen mal varlığı eşler arasında kural olarak eşit paylaşılır. Paylaşıma dahil olmayanlar: evlilik öncesi sahip olunan mallar, miras yoluyla edinilenler, manevi tazminat alacakları ve kişisel kullanım eşyaları. Mal paylaşımı talebi boşanma davasından ayrı bir dava ile veya boşanma davası içinde fer'i talep olarak istenebilir. Zamanaşımı süresi mal rejiminin sona erdiği tarihten itibaren 10 yıldır. Eşlerin mal rejimi sözleşmesi yapmış olmaları halinde ise sözleşmedeki rejim (mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı, mal ortaklığı) uygulanır.

Nafaka miktarı nasıl belirlenir?

Nafaka miktarı; nafaka talep edenin ihtiyacı, nafaka yükümlüsünün mali gücü, tarafların yaşam standardı, çocuğun yaşı ve ihtiyaçları gibi faktörler dikkate alınarak hâkim tarafından takdir edilir (TMK m.169, 175, 182). Belirli bir formül veya tablo yoktur; her dosyada somut koşullar değerlendirilir. Yoksulluk nafakası boşanma yüzünden yoksulluğa düşen eş için, iştirak nafakası velayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocuk için ödediği nafaka, tedbir nafakası ise dava süresince geçici olarak hükmedilen nafakadır. Nafaka miktarları her yıl TÜFE artış oranında kendiliğinden artmaz; ancak ÜFE/TÜFE artışı paralel olarak istenebilir veya artırım davası açılabilir.

Yurt dışında alınan boşanma kararı Türkiye'de geçerli midir?

Yurt dışında alınan boşanma kararı, Türkiye'de kendiliğinden geçerli değildir; Türk nüfus kütüklerinde medeni hâliniz "evli" olarak görünmeye devam eder. Bu sorunu çözmek için tanıma davası açılması veya 2017 değişikliklerinden sonra şartların uygunluğu halinde idari yol ile Nüfus Müdürlüğüne başvuru yapılması gerekir. MÖHUK m.50-59 hükümlerine göre tanınma şartları: karşılıklılık, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisi olmaması, kamu düzenine aykırılık olmaması ve savunma hakkına uyum. Şahin Hukuk Bürosu olarak Almanya başta olmak üzere yurt dışı boşanma kararlarının tanıma-tenfiz süreçlerini Köln'deki iş ortağımızla koordineli takip ediyoruz.

İstanbul Aile Hukuku Avukatı