Temerrüt Faizi Nedir, Nasıl Hesaplanır?
Temerrüt faizi, bir para borcunun vadesinde ödenmemesi halinde alacaklının uğradığı zararı telafi etmek amacıyla borçludan talep edilen gecikme tazminatıdır. 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun ile düzenlenen temerrüt faizi; borçlunun mütemerride düştüğü tarihten itibaren işlemeye başlar ve borç tamamen ödeninceye kadar devam eder. Borçlu, vade dolduğu anda ek bir ihtara gerek kalmaksızın kendiliğinden temerrüde düşer ve alacaklı temerrüt faizi talep edebilir (TBK m.117).
Temerrüt faizi hesaplama aracımız; 1984'ten günümüze kadar olan tüm dönemsel kanuni faiz oranlarını içerir, sözleşmeli ve sözleşmesiz temerrüt faizi ayrımı yapar, başlangıç ve bitiş tarihlerinizi gün bazında işler ve 3095 sayılı Kanun'a uygun şekilde basit faiz üzerinden hesaplama gerçekleştirir.
Temerrüt Faizi Hesaplama Formülü
3095 sayılı Kanun'un 3. maddesi gereği temerrüt faizi basit faiz yöntemiyle hesaplanır; mürekkep (bileşik) faiz yasaktır. Hesaplama formülü şu şekildedir:
- Temerrüt Faizi: (Ana Para × Faiz Oranı × Gün Sayısı) ÷ 365
- Gün Sayısı: Vade tarihi ile ödeme tarihi arasındaki tam gün
- Faiz Oranı: Yüzde olarak (örneğin %24 = 0,24)
- Toplam Borç: Ana Para + Temerrüt Faizi
Örnek: 100.000 TL ana para için 1 Haziran 2024 - 1 Haziran 2025 arası (365 gün, %24 oran): 100.000 × 0,24 × (365 ÷ 365) = 24.000 TL temerrüt faizi. Toplam borç: 124.000 TL.
Sözleşmeli ve Sözleşmesiz Temerrüt Faizi Ayrımı
3095 sayılı Kanun, temerrüt faizini iki ana kategoride düzenler:
- Sözleşmesiz (Kanuni) Temerrüt Faizi: Taraflar arasında özel bir oran kararlaştırılmamışsa, kanunda belirlenen oran (şu an %24) uygulanır.
- Sözleşmeli Temerrüt Faizi: Sözleşmede özel bir oran kararlaştırılmışsa o oran uygulanır. Ancak kanuni faiz oranından düşük olamaz (Madde 2/3). Sözleşmedeki oran kanuni orandan düşükse, kanuni oran geçerli olur.
- Ticari Temerrüt Faizi: Tacirler arası ticari işlerde, TCMB'nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranı, kanuni faizden yüksekse, sözleşme olmasa bile bu oran uygulanır (Madde 2/2).
2026 Yılı Güncel Temerrüt Faizi Oranları
3095 sayılı Kanun'un 1. maddesinde düzenlenen kanuni faiz oranı, 21 Mayıs 2024 tarih ve 32552 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 8485 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 1 Haziran 2024 tarihinden itibaren yıllık %24 olarak belirlenmiştir. Bu oran sözleşmesiz temerrüt faizi için de geçerlidir. Tarihsel oranlar:
- 1 Haziran 2024 — Devam: %24 (yürürlükteki güncel oran)
- 1 Ocak 2006 — 31 Mayıs 2024: %9
- 1 Mayıs 2005 — 31 Aralık 2005: %12
- 1 Temmuz 2004 — 30 Nisan 2005: %38
- 1 Ocak 2004 — 30 Haziran 2004: %43
- 1 Temmuz 2003 — 31 Aralık 2003: %50
- 1 Temmuz 2002 — 30 Haziran 2003: %55
- 1 Ocak 2000 — 30 Haziran 2002: %60
- 1 Ocak 1998 — 31 Aralık 1999: %50
- 19 Aralık 1984 — 31 Aralık 1997: %30
Anayasa Mahkemesi'nin 2025 Kararı ve Etkileri
Anayasa Mahkemesi'nin 22 Temmuz 2025 tarihli ve E:2024/24, K:2025/164 sayılı kararı ile 3095 sayılı Kanun'un 1. maddesinin "sözleşmeden doğmayan borçlar" bakımından iptali kararlaştırılmıştır. Karar 1 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmış olup, iptal hükmü 1 Eylül 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu tarihe kadar mevcut oranlar uygulanmaya devam edecek; sonrasında yasama organınca yeni bir düzenleme yapılması beklenmektedir. Hesaplamalarınızda bu yasal değişikliği göz önünde bulundurmanız önerilir.
Temerrüt Faizinde Mürekkep (Bileşik) Faiz Yasağı
3095 sayılı Kanun'un 3. maddesi açık bir şekilde belirtmektedir: "Kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken mürekkep faiz yürütülemez." Bu kural, faize faiz işletilmesinin önüne geçer ve borçlunun aşırı yükümlülük altına girmesini engeller. Sadece Türk Ticaret Kanunu hükümleri saklı tutulmuştur; tacirler arası 3 aydan uzun cari hesap sözleşmelerinde ve belirli bankacılık işlemlerinde sınırlı olarak bileşik faiz uygulanabilir. Bu istisnalar dışında temerrüt faizinde her zaman basit faiz uygulanır.
Temerrüde Düşme ve Faiz Başlangıç Tarihi
Türk Borçlar Kanunu m.117 uyarınca borçlunun temerrüde düşmesi için iki temel durum vardır:
- Belirli vade varsa: Vade tarihinin ertesi günü kendiliğinden temerrüt başlar, ihtar gerekmez.
- Belirli vade yoksa: Alacaklı tarafından ihtar çekildiği tarihten itibaren temerrüt başlar.
- Haksız fiilde: Zarar tarihinden itibaren faiz işler (TBK m.49).
- Sebepsiz zenginleşmede: Borçlunun iyi niyetli olmadığı tarihten itibaren faiz işler.
Temerrüt Faizi ile Diğer Faizler Arasındaki Fark
Hukukta birbirine benzer ancak farklı faiz türleri vardır:
- Akdi (Anapara) Faizi: Vade içinde, sözleşmeyle kararlaştırılan faiz
- Kanuni Faiz: Vade içinde, sözleşme yoksa uygulanan kanuni oran (%24)
- Temerrüt Faizi: Vade sonrası, gecikme nedeniyle uygulanan ek faiz
- Reeskont Faizi: TCMB'nin reeskont işlemleri için belirlediği faiz
- Avans Faizi: TCMB'nin kısa vadeli avans işlemleri için belirlediği faiz (ticari temerrüt faizinde kullanılır)
Temerrüt Faizinde Zamanaşımı ve Dava Açma
Temerrüt faizi alacağı, asıl alacağa bağlı feri (yan) bir alacaktır. Bu nedenle asıl alacağın zamanaşımına bağlıdır:
- Genel zamanaşımı: 10 yıl (TBK m.146)
- Ticari işlerde: Asıl alacağa bağlı (genelde 5 veya 10 yıl)
- Kira alacağı: 5 yıl (TBK m.147/1)
- Senet ve bono: 3 yıl (TTK m.749)
- Faiz alacağında özel zamanaşımı: 5 yıl (TBK m.147/3)
Önemli: Asıl alacak için zamanaşımı süresi devam ettiği sürece, geriye dönük en fazla 5 yıllık faiz talep edilebilir. Bu süreyi aşan faizler için zamanaşımı def'i ileri sürülebilir.
Temerrüt Faizi Davası ve İcra Takibi
Vadesinde ödenmeyen alacak için alacaklı, temerrüt faizi ile birlikte iki yol izleyebilir: icra takibi başlatma veya alacak davası açma. İcra takibinde temerrüt faizi, takip tarihine kadar hesaplanarak takip talebine dahil edilir; takip sonrası işleyecek faiz ise "takipten itibaren işleyecek faiz" olarak belirtilir. Ticari nitelikteki uyuşmazlıklarda arabuluculuk başvurusu zorunludur (7155 sk. ve 6325 sk.). Alacak ve temerrüt faizi konusunda profesyonel destek için iletişim sayfamızdan bizimle görüşebilir veya çalışma alanlarımızı inceleyebilirsiniz.